Devlet ve di\u011fer uluslararas\u0131 akt\u00f6rlerin sorumluluk alan\u0131na giren, afetler ve krizler nedeniyle zorunlu olarak ya\u015fam alan\u0131n\u0131 terk eden ki\u015filerin haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 olgusu, uzunca bir s\u00fcredir var olan ve kapsam\u0131 h\u00e2lihaz\u0131rda geni\u015flemekte olan bir kavramd\u0131r. Buna g\u00f6re, koruma\/ himaye kavram\u0131n\u0131n gerek teoride gerekse pratikte iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi nedeniyle zorunlu g\u00f6\u00e7e maruz kalanlar\u0131 kapsayacak \u015fekilde geni\u015flemesi i\u00e7in bir dizi makul arg\u00fcman geli\u015ftirmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n
Suriye ve Afganistan \u00f6rneklerinde oldu\u011fu gibi bulunduklar\u0131 \u00fclkelerde ya\u015fanan istikrars\u0131zl\u0131klar ve \u00e7at\u0131\u015fmalar nedeniyle g\u00f6\u00e7 eden insanlar\u0131n say\u0131s\u0131 her ge\u00e7en g\u00fcn artmaktad\u0131r. Ancak bunlar\u0131n yan\u0131nda k\u00fcresel iklim kriziyle birlikte tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131k sekt\u00f6rlerinin do\u011frudan etkilenmesi sonucunda ortaya \u00e7\u0131kan iklim g\u00f6\u00e7menlerinin yaratt\u0131\u011f\u0131 sosyolojik ve ekonomik dalga giderek artmaktad\u0131r. Ge\u00e7mi\u015ften bug\u00fcne g\u00f6\u00e7 trafi\u011finin \u00f6nemli bir kesi\u015fme noktas\u0131 olan T\u00fcrkiye, \u00f6zellikle son y\u0131llarda g\u00f6\u00e7 veren ve transit bir \u00fclke olmaktan \u00f6te g\u00f6\u00e7men \u00e7eken \u00fclke h\u00e2line gelmi\u015ftir. Bunun yan\u0131nda T\u00fcrkiye iklim krizi ve bunun yarataca\u011f\u0131 \u00fclke i\u00e7i g\u00f6\u00e7 riskleriyle de kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
H\u00fck\u00fbmetleraras\u0131 \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Paneli\u2019nin<\/em> (IPCC) 2014\u2019te yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 be\u015finci De\u011ferlendirme Raporu<\/em>na g\u00f6re T\u00fcrkiye\u2019nin de i\u00e7inde bulundu\u011fu Akdeniz Havzas\u0131 iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin olumsuz etkilerinden en \u00e7ok zarar g\u00f6recek b\u00f6lgeler aras\u0131nda bulunuyor. Bu boyutlarda ya\u015fanacak bir hava s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 art\u0131\u015f\u0131, ya\u011f\u0131\u015flar\u0131n azalmas\u0131na, tar\u0131msal alanlardaki verimin d\u00fc\u015fmesine, g\u0131da k\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131na, biyo\u00e7e\u015fitlili\u011fin azalmas\u0131na, yer alt\u0131 su kaynaklar\u0131n\u0131n azalmas\u0131na ve orman yang\u0131nlar\u0131n\u0131n artmas\u0131na sebep olacakt\u0131r. Ya\u015fanacak iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi tar\u0131msal \u00e7e\u015fitlili\u011fin azalmas\u0131 ve \u00e7\u00f6lle\u015fmeyle birlikte ge\u00e7im kaynaklar\u0131n\u0131n ve dolay\u0131s\u0131yla ekonominin olumsuz y\u00f6nde etkilenmesine sebep olacakt\u0131r. Tar\u0131m \u00fcr\u00fcnlerine olan ihtiyac\u0131n i\u00e7 piyasa taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lanamamas\u0131 h\u00e2linde \u00fcr\u00fcnlerin d\u0131\u015f \u00fclkelerden tedariki s\u00f6z konusu olacakt\u0131r. Ge\u00e7imini tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131ktan sa\u011flayan insanlar\u0131n da bu noktada yeni aray\u0131\u015flara girmesi, neticesinde \u00fclke i\u00e7inde g\u00f6\u00e7 dalgalar\u0131n\u0131n ya\u015fanmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n 2015\u2019te \u0130stanbul\u2019da kurularak \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ba\u015flayan M\u00fclteciler ve S\u0131\u011f\u0131nmac\u0131larla Yard\u0131mla\u015fma Dayan\u0131\u015fma ve Destekleme Derne\u011fi (MSYD), hizmet politikas\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde afet ve krizlerin etkili oldu\u011fu g\u00fcn\u00fcm\u00fcz risk toplumunun kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131 olaylar\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 y\u0131k\u0131m, ekonomik ve sosyal kay\u0131p risklerinin en aza indirilebilmesi i\u00e7in merkez\u00ee ve yerel y\u00f6netimlerin yan\u0131nda sivil kat\u0131l\u0131m\u0131 da i\u00e7erecek b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bir afet y\u00f6neti\u015fiminin \u00f6nemine vurgu yapmaktad\u0131r. \u00c7a\u011fda\u015f afet y\u00f6netimi olarak da tan\u0131mlanan \u201cb\u00fct\u00fcnc\u00fcl afet y\u00f6netimi\u201d, geli\u015fkin afetle m\u00fccadele prati\u011fiyle toplumsal pratik aras\u0131nda bulu\u015fma alanlar\u0131 olu\u015fturmay\u0131 hedefler. Afet y\u00f6netimi, T\u00fcrkiye Afet Y\u00f6netimi Strateji Belgesi ve Eylem Plan\u0131 (TAYSB)<\/em> ile i\u015faret etti\u011fi y\u00f6n ve y\u00f6ntemler a\u00e7\u0131s\u0131ndan ana hatlar\u0131 belli olmakla birlikte sosyal kollektivitenin kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 da \u00f6ng\u00f6r\u00fcr. Bu a\u00e7\u0131dan varmak istedi\u011fimiz husus \u015fu \u015fekilde \u00f6zetlenebilir: Ani ve uzun vadede etkilerini g\u00f6steren afet ve acil durumlar\u0131n y\u00f6netimi, sosyal yap\u0131daki k\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fc b\u00fcy\u00fckl\u00fc t\u00fcm akt\u00f6rlerin aktif ve anlaml\u0131 kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 gerektirmektedir.<\/p>\n\n\n\n MSYD\u2019de kriz geli\u015fmelerinin hemen akabinde hedef gruplar\u0131n ivedi ve \u00f6ncelikli temel ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in acil durum eylem planlar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi, sonras\u0131nda yeniden in\u015fa ve rehabilitasyon \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ekseninde \u00f6zel ve \u00f6zellikli ihtiya\u00e7lar\u0131 gidermek \u00fczere projelerin uygulanmas\u0131 planlan\u0131r. Bu perspektifle bir sivil inisiyatif olarak MSYD ani ve uzun vadede etkilerini g\u00f6steren afet ve acil durumlardan etkilenen bireylere insani yard\u0131m, nakd\u00ee yard\u0131m, koruma-himaye, ge\u00e7im kaynaklar\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesi, tar\u0131m ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik, sa\u011fl\u0131k ve psikolojik sa\u011flaml\u0131k\/ diren\u00e7lilik alanlar\u0131nda destek sunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n 2021, insani yard\u0131m \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli bir y\u0131l olmu\u015ftur; bu seneye ili\u015fkin durum de\u011ferlendirmesi yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda iki temel \u00e7izginin belirleyicili\u011fi dikkatleri \u00e7ekecektir; salg\u0131n<\/em> ve yard\u0131m<\/em>. Yeni koronavir\u00fcs salg\u0131n\u0131 ku\u015fkusuz, sadece 2020\u2019ye ait bir olgu olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez; zira sonraki seneye yeni varyantlar\u0131yla damgas\u0131n\u0131 vurmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bununla birlikte 2021, d\u00fczensiz ekonomik kalk\u0131nman\u0131n biriktirdi\u011fi e\u015fitsizliklerin, toplumsal kesimler aras\u0131nda ya\u015fanan gerilimlerin, do\u011faya kar\u015f\u0131 giri\u015filen zorlamalar\u0131n etkisinin bizatihi ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 bir sene olmu\u015ftur. Kanaatimizce her bir sahada ayr\u0131 ayr\u0131 tecr\u00fcbe edilen, farkl\u0131 tecr\u00fcbelerden ortaya \u00e7\u0131kan temel ger\u00e7ek; insani yard\u0131m alan\u0131ndaki t\u00fcm \u00f6rg\u00fctl\u00fc \u00f6znelerin (kamu, sivil toplum vb.), afete d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f do\u011fal olaylar\u0131n bir anda ve bir arada <\/em> kar\u015f\u0131s\u0131nda g\u00f6reli, izafi kald\u0131\u011f\u0131; bunun i\u00e7in de b\u00fct\u00fcnle\u015fik ve koordineli bir afetle m\u00fccadele habitat\u0131 kurmak gereklili\u011fidir. \u00d6ng\u00f6r\u00fc d\u00e2hilinde veya haricinde cereyan eden olaylara kar\u015f\u0131, kamunun ve sivil toplumun hem kendilerini hem de birbirleriyle olan ili\u015fkilerini, olaylar\u0131n gerekliliklerine g\u00f6re \u015fekillendirmesi, yeniden yap\u0131land\u0131rmas\u0131 ve kaynaklar\u0131n\u0131 harekete ge\u00e7irmesi g\u00fcncel ihtiya\u00e7t\u0131r. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde insani yard\u0131m akt\u00f6rlerini bekleyen temel kurumsal ve kurumlar aras\u0131 ba\u011flam, sahada koordineli bir yard\u0131mla\u015fma ve dayan\u0131\u015fmayla a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kan potansiyele bir derinlik ve s\u00fcreklilik kazand\u0131rmakt\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Devlet ve di\u011fer uluslararas\u0131 akt\u00f6rlerin sorumluluk alan\u0131na giren, afetler ve krizler nedeniyle zorunlu olarak ya\u015fam alan\u0131n\u0131 terk eden ki\u015filerin haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 olgusu, uzunca bir s\u00fcredir var olan ve kapsam\u0131 h\u00e2lihaz\u0131rda geni\u015flemekte olan bir kavramd\u0131r. Buna g\u00f6re, koruma\/ himaye kavram\u0131n\u0131n gerek teoride gerekse pratikte iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi nedeniyle zorunlu g\u00f6\u00e7e maruz kalanlar\u0131 kapsayacak \u015fekilde geni\u015flemesi i\u00e7in bir…<\/p>\n