{"id":2807,"date":"2023-07-13T01:27:35","date_gmt":"2023-07-12T22:27:35","guid":{"rendered":"https:\/\/yillik.kizilayakademi.org.tr\/?p=2807"},"modified":"2024-05-15T12:43:58","modified_gmt":"2024-05-15T09:43:58","slug":"turkiyede-iklim-degisikligi-alaninda-guncel-gelismeler-ve-gelecege-bakis","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kizilayakademi.org.tr\/yillik\/turkiyede-iklim-degisikligi-alaninda-guncel-gelismeler-ve-gelecege-bakis\/","title":{"rendered":"T\u00fcrkiye\u2019de \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Alan\u0131nda G\u00fcncel Geli\u015fmeler ve Gelece\u011fe Bak\u0131\u015f"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011finin d\u00fcnyan\u0131n farkl\u0131 b\u00f6lgelerinde \u00e7e\u015fitli etkileri olmaktad\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019nin de i\u00e7inde oldu\u011fu Akdeniz Havzas\u0131, iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin olumsuz etkilerinin en fazla g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc b\u00f6lgelerden biridir. Havza\u2019da 2100\u2019e kadar ortalama s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131n\u0131n 2,5\u00b0C &#8211; 4\u00b0C\u2019ye ula\u015faca\u011f\u0131 ve olumsuz etkilerin ilerleyen s\u00fcre\u00e7te artaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir.<a id=\"atif-1\"><\/a><sup><a href=\"#kaynakca-1\">1<\/a><\/sup> \u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi nedeniyle T\u00fcrkiye\u2019de s\u0131cak g\u00fcn say\u0131s\u0131 artmakta ve ya\u011f\u0131\u015flar d\u00fczensiz h\u00e2le gelmektedir.<a id=\"atif-2\"><\/a><sup><a href=\"#kaynakca-2\">2<\/a><\/sup>  T\u00fcrkiye\u2019de iklimle ili\u015fkili a\u015f\u0131r\u0131 hava olaylar\u0131 ve afetler nedeniyle \u00f6zellikle de kentsel alanlarda \u00f6nemli can ve mal kay\u0131plar\u0131 ya\u015fanmaktad\u0131r. <em>H\u00fck\u00fbmetleraras\u0131 \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Paneli (IPCC) 6. De\u011ferlendirme Raporu<\/em>\u2019nda da vurguland\u0131\u011f\u0131 gibi iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi, etkilerini \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki s\u00fcre\u00e7te daha \u015fiddetli, s\u0131k ve yayg\u0131n bir bi\u00e7imde g\u00f6sterecektir. T\u00fcrkiye\u2019nin de aralar\u0131nda bulundu\u011fu \u00fclkelerin hidrolojik, meteorolojik ve tar\u0131msal kurakl\u0131k ya\u015fayaca\u011f\u0131 ve sosyoekonomik sekt\u00f6rlerin s\u00f6z konusu s\u00fcre\u00e7lerden etkilenece\u011fi ifade edilmi\u015ftir. T\u00fcm bu hususlar T\u00fcrkiye\u2019de de iklim de\u011fi\u015fikli\u011fiyle m\u00fccadele ve uyum alan\u0131nda kapsaml\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilmesini elzem k\u0131lmaktad\u0131r.<a id=\"atif-3\"><\/a><sup><a href=\"#kaynakca-3\">3<\/a><\/sup> <a id=\"atif-4\"><\/a><sup><a href=\"#kaynakca-4\">4<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>T\u00fcrkiye\u2019nin 2022\u2019deki \u00d6nemli G\u00fcndem Maddesi: \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 olumsuz sonu\u00e7lar nedeniyle iklim de\u011fi\u015fikli\u011fiyle m\u00fccadele edilmesi do\u011frultusunda T\u00fcrkiye\u2019de 2022\u2019de olduk\u00e7a \u00f6nemli \u00e7al\u0131\u015fmalar ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir. S\u00f6z konusu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n temelleri esasen 2021\u2019in son aylar\u0131ndaki \u00f6nemli geli\u015fmelerle at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">29 Ekim 2021 tarihli ve 85 say\u0131l\u0131 Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Kararnamesi ile \u00c7evre ve \u015eehircilik Bakanl\u0131\u011f\u0131 \u201c\u00c7evre, \u015eehircilik ve \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Bakanl\u0131\u011f\u0131 (\u00c7\u015e\u0130DB)\u201d olarak yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u015e\u0130DB, T\u00fcrkiye\u2019nin iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi politikalar\u0131n\u0131n belirlendi\u011fi ve bakanl\u0131klar\u0131n, \u00f6zel sekt\u00f6r ve sivil toplum kurulu\u015flar\u0131n\u0131n en \u00fcst karar vericileri d\u00fczeyinde temsil edildi\u011fi \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi ve Uyum Koordinasyon Kurulunun (\u0130DUK) genel koordinasyonunu ve sekretaryas\u0131n\u0131 \u00fcstlenmektedir. 85 say\u0131l\u0131 Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Kararnamesi ile \u0130DUK da yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve Kurula akademinin ve bilim kurulu\u015flar\u0131yla (Y\u00d6K, T\u00dcB\u0130TAK) yerel y\u00f6netimlerin (T\u00fcrkiye Belediyeler Birli\u011fi) en \u00fcst d\u00fczeydeki temsilcilerinin kat\u0131l\u0131m\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<a id=\"atif-5\"><\/a><sup><a href=\"#kaynakca-5\">5<\/a><\/sup> <a id=\"atif-6\"><\/a><sup><a href=\"#kaynakca-6\">6<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00fcrkiye, 7 Ekim 2021 itibar\u0131yla <em>Paris \u0130klim Anla\u015fmas\u0131\u2019na<\/em> taraf olmu\u015f ve anla\u015fma 10 Kas\u0131m 2021\u2019de de y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmi\u015ftir. T\u00fcrkiye, bu do\u011frultuda \u201cYe\u015fil Kalk\u0131nma\u201d politikas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra \u201c2053 Net S\u0131f\u0131r Emisyon\u201d hedefini a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r.<a id=\"atif-7\"><\/a><sup><a href=\"#kaynakca-7\">7<\/a><\/sup> <a id=\"atif-8\"><\/a><sup><a href=\"#kaynakca-8\">8<\/a><\/sup> T\u00fcrkiye, <em>Birle\u015fmi\u015f Milletler \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi \u00c7er\u00e7eve S\u00f6zle\u015fmesi\u2019<\/em>ne<em> (BM\u0130D\u00c7S)<\/em> 2004\u2019te ve s\u00f6zle\u015fmenin protokol\u00fc olan <em>Kyoto Protokol\u00fc<\/em>\u2019ne\u00a0 2009\u2019da taraf olmu\u015ftur. Ancak <em>Paris Anla\u015fmas\u0131<\/em>\u2019na taraf olunmas\u0131 iklim de\u011fi\u015fikli\u011fiyle m\u00fccadele ve uyumda ulusal \u00e7abalar\u0131n bir \u00fcst a\u015famaya ta\u015f\u0131nmas\u0131 anlam\u0131na gelmektedir.<a id=\"atif-9\"><\/a><sup><a href=\"#kaynakca-9\">9<\/a><\/sup> Zira T\u00fcrkiye 2022\u2019deki iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi g\u00fcndemini bu do\u011frultuda belirlemi\u015f ve t\u00fcm sekt\u00f6rlerde olduk\u00e7a \u00f6nemli \u00e7al\u0131\u015fmalar ve projeler ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00fcrkiye\u2019de iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi alan\u0131nda 2022\u2019de ger\u00e7ekle\u015ftirilen \u00f6nemli \u00e7al\u0131\u015fmalardan biri kamu kurumlar\u0131, akademi, \u00f6zel sekt\u00f6r, yerel y\u00f6netimler ve sivil toplum kurulu\u015flar\u0131ndan temsilcilerin oldu\u011fu geni\u015f bir kat\u0131l\u0131mla ger\u00e7ekle\u015ftirilen \u201c\u0130klim \u015euras\u0131\u201dd\u0131r. \u015euran\u0131n amac\u0131 olan \u201cT\u00fcrkiye\u2019nin yeni iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi vizyonunu geli\u015fen ve de\u011fi\u015fen ko\u015fullar \u00e7er\u00e7evesinde ele alarak ye\u015fil d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 kat\u0131l\u0131mc\u0131 bir \u015fekilde ortaya koymak\u201d do\u011frultusunda kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n \u201cSera Gaz\u0131 Azalt\u0131m\u0131\u201d, \u201cBilim ve Teknoloji\u201d, \u201cYe\u015fil Finansman ve Karbon Fiyatland\u0131rma\u201d, \u201c\u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fine Uyum\u201d, \u201cYerel Y\u00f6netimler, G\u00f6\u00e7, Adil Ge\u00e7i\u015f ve Di\u011fer Sosyal Politikalar\u201d ba\u015fl\u0131klar\u0131ndaki yedi komisyon kapsam\u0131nda belirttikleri g\u00f6r\u00fc\u015fleriyle belirlenen 217 karar \u015furan\u0131n sonu\u00e7 bildirisine girmi\u015ftir.<a id=\"atif-10\"><\/a><sup><a href=\"#kaynakca-10\">10<\/a><\/sup> \u015eurada al\u0131nan kararlar\u0131n T\u00fcrkiye\u2019nin \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki s\u00fcre\u00e7teki iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi politikalar\u0131n\u0131 y\u00f6nlendirmesi beklenen mevzuat temelinin kurgulanmas\u0131ndaki \u00f6nemi b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. Bu kararlar do\u011frultusunda \u00c7\u015e\u0130DB taraf\u0131ndan 2022\u2019de \u0130klim Kanunu ve T\u00fcrkiye\u2019nin \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Uzun D\u00f6nem Stratejisi\u2019nin haz\u0131rlanmas\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<a id=\"atif-6\"><\/a><sup><a href=\"#kaynakca-6\">6<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu belgelerin haz\u0131rl\u0131k s\u00fcre\u00e7lerinin yan\u0131 s\u0131ra T\u00fcrkiye\u2019nin 2010-2011\u2019de haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 <em>Ulusal \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Strateji Belgesi, \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Ulusal Eylem Plan\u0131 ve \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Uyum Stratejisi ve Eylem Plan\u0131<\/em>\u2019n\u0131n 2053 hedeflerine d\u00f6n\u00fck olarak g\u00fcncellenmesi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 da \u00c7\u015e\u0130DB taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilmektedir.<a id=\"atif-11\"><\/a><sup><a href=\"#kaynakca-11\">11<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00fcrkiye, taraf\u0131 oldu\u011fu <em>BM\u0130D\u00c7S<\/em> kapsam\u0131nda ulusal bildirimler ve sera gaz\u0131 emisyonlar\u0131n\u0131 iki y\u0131ll\u0131k raporlamalarla BM\u0130D\u00c7S Sekretaryas\u0131na bildirme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini yerine getirmektedir. T\u00fcrkiye\u2019nin <em>\u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi 7. Ulusal Bildirimi<\/em> 2018\u2019de, <em>4. \u0130ki Y\u0131ll\u0131k Rapor<\/em>\u2019u ise 2019\u2019da sekretaryaya sunulmu\u015ftur. <em>8. Ulusal Bildirim<\/em> ve <em>5. \u0130ki Y\u0131ll\u0131k Rapor<\/em> i\u00e7in haz\u0131rl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ise 2022\u2019de s\u00fcrd\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<a id=\"atif-12\"><\/a><sup><a href=\"#kaynakca-12\">12<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>T\u00fcrkiye\u2019nin G\u00fcncellenmi\u015f Sera Gaz\u0131 Azalt\u0131m\u0131 Hedefi&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Paris Anla\u015fmas\u0131<\/em>\u2019n\u0131n 2015\u2019te BM\u0130D\u00c7S 21. Taraflar Konferans\u0131nda (COP21) kabul edilmesine kadarki s\u00fcre\u00e7te BM\u0130D\u00c7S\u2019ye taraf \u00fclkelerden k\u00fcresel iklim de\u011fi\u015fikli\u011fiyle m\u00fccadeleye ili\u015fkin olarak <em>Ulusal Olarak Belirlenmi\u015f Katk\u0131 Beyanlar\u0131\u2019n\u0131 (INDC)<\/em> BM\u0130D\u00c7S Sekreteryas\u0131na iletmeleri istenmi\u015ftir.<a id=\"atif-13\"><\/a><sup><a href=\"#kaynakca-13\">13<\/a><\/sup> T\u00fcrkiye, INDC\u2019sini 30 Eyl\u00fcl 2015\u2019te \u201creferans senaryoya g\u00f6re sera gaz\u0131 emisyonlar\u0131nda 2030\u2019da %21 oran\u0131na kadar azalt\u0131m\u201d olarak bildirmi\u015ftir. Kas\u0131m 2022\u2019de M\u0131s\u0131r\u2019\u0131n Sharm el-Sheikh kentinde d\u00fczenlenen COP27\u2019de ise T\u00fcrkiye taahh\u00fcd\u00fcn\u00fc %41 olarak g\u00fcncellemi\u015ftir.<a id=\"atif-14\"><\/a><sup><a href=\"#kaynakca-14\">14<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Asl\u0131nda geli\u015fmekte olan bir \u00fclke olarak T\u00fcrkiye\u2019nin k\u00fcresel sera gaz\u0131 emisyonlar\u0131ndaki sorumlulu\u011fu %1\u2019den azd\u0131r. 2022\u2019de T\u00dc\u0130K taraf\u0131ndan yay\u0131mlanan <em>Ulusal Sera Gaz\u0131 Emisyonlar\u0131 Envanteri<\/em>\u2019nde emisyon \u00fcretiminde enerji sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn %70,2 ile en b\u00fcy\u00fck paya sahip oldu\u011fu, bunu s\u0131ras\u0131yla %14 ile tar\u0131m, %12,7 ile end\u00fcstriyel i\u015flemler ve \u00fcr\u00fcn kullan\u0131m\u0131 ve %3,1 ile at\u0131k sekt\u00f6rlerinin takip etti\u011fi belirtilmi\u015ftir.<a id=\"atif-15\"><\/a><sup><a href=\"#kaynakca-15\">15<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00fcrkiye\u2019de 2022 boyunca sera gaz\u0131 emisyonu azalt\u0131m\u0131 do\u011frultusunda S\u0131n\u0131rda Karbon D\u00fczenlemesi, Emisyon Ticaret Sistemi\u2019nin (ETS) kurulmas\u0131 gibi konularda \u00f6nemli \u00e7al\u0131\u015fmalar s\u00fcrd\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bunun temel sebeplerinden biri de T\u00fcrkiye\u2019nin uluslararas\u0131 ticaretinin yakla\u015f\u0131k %40\u2019\u0131n\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 Avrupa Birli\u011fi (AB) ile ili\u015fkilidir. AB, 2019\u2019da a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 \u201cAvrupa Ye\u015fil Mutabakat\u0131\u201d ile Avrupa\u2019y\u0131 \u201cilk iklim n\u00f6tr k\u0131ta yapmak\u201d y\u00f6n\u00fcndeki s\u00fcreci ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131r ve bu husus T\u00fcrkiye\u2019yi etkilemi\u015ftir. Ticaret Bakanl\u0131\u011f\u0131 koordinasyonunda ger\u00e7ekle\u015ftirilen \u00e7al\u0131\u015fmalar sonucunda yay\u0131mlanan Ye\u015fil Mutabakat Eylem Plan\u0131 do\u011frultusunda olu\u015fturulan sekt\u00f6rel \u00e7al\u0131\u015fma gruplar\u0131 nezdinde faaliyetler 2022 boyunca s\u00fcrd\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<a id=\"atif-16\"><\/a><sup><a href=\"#kaynakca-16\">16<\/a><\/sup> <a id=\"atif-17\"><\/a><sup><a href=\"#kaynakca-17\">17<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Eylem plan\u0131n\u0131n ye\u015fil ve d\u00f6ng\u00fcsel ekonomi ba\u015fl\u0131\u011f\u0131nda \u201cT\u00fcrkiye\u2019nin D\u00f6ng\u00fcsel Ekonomi Eylem Plan\u0131\u2019n\u0131n, Ulusal S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir T\u00fcketim ve \u00dcretim Eylem Plan\u0131 ve Suyun Yeniden Kullan\u0131m\u0131 Master Plan\u0131\u201dn\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 ve \u201cYe\u015fil Organize Sanayi B\u00f6lgesi\u201d sertifikasyonu, \u201cT\u00fcrkiye \u00c7evre Etiketi\u201d, at\u0131k y\u00f6netimi ve kaynak verimlili\u011fi gibi konular yer alm\u0131\u015ft\u0131r.<a id=\"atif-18\"><\/a><sup><a href=\"#kaynakca-18\">18<\/a><\/sup> Ayr\u0131ca T\u00fcrkiye\u2019de y\u00fcr\u00fct\u00fclen d\u00f6ng\u00fcsel ekonomi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 ve uygulamalar\u0131n\u0131 geli\u015ftirmek ve bir yol haritas\u0131n\u0131 belirlemek hedefleriyle \u00c7\u015e\u0130DB\u2019nin yararlan\u0131c\u0131s\u0131 oldu\u011fu ve \u201cAB Kat\u0131l\u0131m \u00d6ncesi Mali Yard\u0131m Arac\u0131 (IPA)\u201d fonlar\u0131yla desteklenen \u201cT\u00fcrkiye\u2019nin D\u00f6ng\u00fcsel Ekonomiye Ge\u00e7i\u015f Potansiyelinin De\u011ferlendirilmesi i\u00e7in Teknik Destek Projesi\u201d 7 \u015eubat 2022\u2019de ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<a id=\"atif-19\"><\/a><sup><a href=\"#kaynakca-19\">19<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">D\u00f6ng\u00fcsel ekonominin, t\u00fcm sekt\u00f6rlerde karbonsuzla\u015fman\u0131n, enerji verimlili\u011finin ve ula\u015f\u0131mda elektrifikasyonun sa\u011flanmas\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye\u2019nin 2053 hedeflerine ula\u015fmas\u0131 i\u00e7in \u00f6nemli oldu\u011funa ili\u015fkin tespitler 2022\u2019de D\u00fcnya Bankas\u0131 taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan<em>T\u00fcrkiye \u00dclke \u0130klim ve Kalk\u0131nma Rapor<\/em>u\u2019nda da yer alm\u0131\u015ft\u0131r.<a id=\"atif-20\"><\/a><sup><a href=\"#kaynakca-20\">20<\/a><\/sup> \u00c7\u015e\u0130D Bakan\u0131 Murat Kurum taraf\u0131ndan sera gaz\u0131 azalt\u0131m\u0131 ve d\u00f6ng\u00fcsel ekonominin \u00f6nemli bir unsuru olan \u201cS\u0131f\u0131r At\u0131k\u201d projesi kapsam\u0131nda 2023 geri kazan\u0131m hedefinin %35 oldu\u011fu a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015f ve ETS sistemine de 2023\u2019te ge\u00e7ilece\u011fi belirtilmi\u015ftir.<a id=\"atif-14\"><\/a><sup><a href=\"#kaynakca-14\">14<\/a><\/sup> <a id=\"atif-21\"><\/a><sup><a href=\"#kaynakca-21\">21<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sera gaz\u0131 emisyonlar\u0131n\u0131n azalt\u0131lmas\u0131nda fosil yak\u0131tlar\u0131n yerine kullan\u0131labilecek \u00f6nemli bir se\u00e7enek olan yenilenebilir enerji kaynaklar\u0131 konusunda da \u00e7al\u0131\u015fmalar s\u00fcrd\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. G\u00fcncel durumda T\u00fcrkiye\u2019de mevcut kurulu g\u00fcc\u00fcn %54\u2019\u00fc yenilenebilir kaynaklardan sa\u011flanmaktad\u0131r.<a id=\"atif-14\"><\/a><sup><a href=\"#kaynakca-14\">14<\/a><\/sup> Ayr\u0131ca net s\u0131f\u0131r hedefi do\u011frultusunda 2022\u2019deki bir di\u011fer \u00f6nemli geli\u015fme de T\u00fcrkiye\u2019nin ilk elektrikli arac\u0131 olan TOGG\u2019un \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n tamamlanmas\u0131 ve Sanayi ve Teknoloji Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan 2030\u2019a dek 1 milyon adet \u00fcretimin hedeflendi\u011finin a\u00e7\u0131klanmas\u0131d\u0131r.<a id=\"atif-22\"><\/a><sup><a href=\"#kaynakca-22\">22<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00fcrkiye\u2019de 4 Eyl\u00fcl 2022 tarihli <em>Resm\u00ee Gazete<\/em>\u2019de yay\u0131mlanan ve Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Strateji ve B\u00fct\u00e7e Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ve Hazine ve Maliye Bakanl\u0131\u011f\u0131nca haz\u0131rlanan \u201cOrta Vadeli Program (OVP)\/ 2023-2025\u201dte ye\u015fil d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm konusu \u00f6nemle ele al\u0131nm\u0131\u015f ve sekt\u00f6rlerin net s\u0131f\u0131r emisyon hedefi do\u011frultusunda ihtiya\u00e7 duyacaklar\u0131 ilave yat\u0131r\u0131m ve finansman miktarlar\u0131n\u0131n ve d\u00fc\u015f\u00fck karbonlu \u00fcretime ge\u00e7i\u015fteki yol haritalar\u0131n\u0131n belirlenmesi hedeflenmi\u015ftir.<a id=\"atif-23\"><\/a><sup><a href=\"#kaynakca-23\">23<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>T\u00fcrkiye\u2019nin \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fine Uyum ve Afet Y\u00f6netimi \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00fcrkiye\u2019de iklim de\u011fi\u015fikli\u011fiyle m\u00fccadelede 2022\u2019de \u00f6ne \u00e7\u0131kan di\u011fer hususlar da \u201ciklim de\u011fi\u015fikli\u011finin etkilerine uyum sa\u011flanmas\u0131\u201d ve \u201cafet risk y\u00f6netimi\u201d konular\u0131 olmu\u015ftur. Bu kapsamda \u00f6zellikle AB IPA fonlar\u0131ndan yararlan\u0131larak \u00f6nemli projeler y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c7\u015e\u0130DB ve UNDP koordinasyonuyla y\u00fcr\u00fct\u00fclen ve T\u00fcrkiye\u2019nin ilk \u201c\u0130klimPlatformu\u201dnun kurulmas\u0131, d\u00f6rt pilot ilde (Mu\u011fla, Konya, Sakarya, Samsun) \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fine Uyum Eylem Planlar\u0131\u2019n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131, T\u00fcrkiye i\u00e7in etki ve etkilenebilirlik analizlerinin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi, iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin etkilerine kar\u015f\u0131 <em>Do\u011fa Temelli \u00c7\u00f6z\u00fcmler Katalo\u011fu<\/em>\u2019nun haz\u0131rlanmas\u0131, kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131 ile yerel y\u00f6netimler i\u00e7in fark\u0131ndal\u0131k ve kapasite geli\u015ftirmeye d\u00f6n\u00fck e\u011fitim faaliyetlerinin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi projelerine hibe sa\u011flanmas\u0131 gibi bile\u015fenleri i\u00e7eren T\u00fcrkiye\u2019de \u201c\u0130klim Uyum Eyleminin G\u00fc\u00e7lendirilmesi\u201d projesi olduk\u00e7a \u00f6nemlidir.<a id=\"atif-24\"><\/a><sup><a href=\"#kaynakca-24\">24<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ayr\u0131ca T\u00dc\u0130K\u2019in 2022\u2019de a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 istatistiklere g\u00f6re T\u00fcrkiye\u2019de n\u00fcfusun %93,2\u2019sinin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131<a id=\"atif-25\"><\/a><sup><a href=\"#kaynakca-25\">25<\/a><\/sup> kentsel alanlarda iklimle ili\u015fkili a\u015f\u0131r\u0131 hava olaylar\u0131 ve afetlerin neden oldu\u011fu kay\u0131p ve zararlar\u0131n \u00f6nlenmesinde T\u00fcrkiye\u2019de yerel y\u00f6netimlerce h\u00e2lihaz\u0131rda g\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fck esas\u0131yla haz\u0131rlanan Yerel \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Eylem Planlar\u0131\u2019n\u0131n<em> (Y\u0130DEP)<\/em> ulusal bir standart temeline oturtulmas\u0131 do\u011frultusunda \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 s\u00fcren \u0130klim Platformu \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131nda yer alacak bir e-Y\u0130DEP sisteminin kuruldu\u011fu da \u00c7\u015e\u0130DB taraf\u0131ndan a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r.<a id=\"atif-26\"><\/a><sup><a href=\"#kaynakca-26\">26<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, AFAD\u2019\u0131n \u201cT\u00fcrkiye\u2019de \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011finden Kaynaklanan Afet Risklerinin Azalt\u0131lmas\u0131 ve Adaptasyonunda AFAD\u2019\u0131n Kapasitesinin Kapasitesini Artt\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in Teknik Destek\u201d projesi kapsam\u0131ndaki faaliyetleri de 2022\u2019de s\u00fcrd\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<a id=\"atif-27\"><\/a><sup><a href=\"#kaynakca-27\">27<\/a><\/sup> AFAD, 2022\u2019de 81 il i\u00e7in \u0130l Afet Riski Azaltma Planlar\u0131\u2019n\u0131 (\u0130RAP) ve bunlar\u0131 temel alarak T\u00fcrkiye Afet Risk Azaltma Plan\u0131\u2019n\u0131 (TARAP) haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r. TARAP\u2019ta iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi ele al\u0131nan \u00f6nemli ba\u015fl\u0131klardan biri olmu\u015ftur.<a id=\"atif-28\"><\/a><sup><a href=\"#kaynakca-28\">28<\/a><\/sup> <a id=\"atif-29\"><\/a><sup><a href=\"#kaynakca-29\">29<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Uyum kapsam\u0131nda \u00f6nemli bir di\u011fer faaliyet alan\u0131 da farkl\u0131 toplum kesimlerinin iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi fark\u0131ndal\u0131klar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 ve kapasitelerinin geli\u015ftirilmesidir. 2022\u2019de Mill\u00ee E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan \u201c\u00c7evre E\u011fitimi ve \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi\u201d dersinin m\u00fcfredat\u0131 tamamlanm\u0131\u015ft\u0131r<a id=\"atif-30\"><\/a><sup><a href=\"#kaynakca-30\">30<\/a><\/sup>. Ayr\u0131ca Y\u00d6K ve \u00c7\u015e\u0130DB aras\u0131nda <em>S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir ve \u0130klim Dostu Kamp\u00fcs Olu\u015fturulmas\u0131 Alan\u0131nda \u0130\u015f Birli\u011fi Protokol\u00fc<\/em> imzalanm\u0131\u015ft\u0131r.<a id=\"atif-31\"><\/a><sup><a href=\"#kaynakca-31\">31<\/a><\/sup> T\u00dcB\u0130TAK taraf\u0131ndan ise lise \u00f6\u011frencilerine d\u00f6n\u00fck iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi ara\u015ft\u0131rma projeleri yar\u0131\u015fmas\u0131 d\u00fczenlenmi\u015ftir.<a id=\"atif-32\"><\/a><sup><a href=\"#kaynakca-32\">32<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c7\u015e\u0130DB taraf\u0131ndan \u201c\u0130klim El\u00e7ileri\u201d \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015f ve t\u00fcm T\u00fcrkiye\u2019deki \u00fcniversiteleri temsil eden gen\u00e7lerin iklim \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na aktif kat\u0131l\u0131m\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<a id=\"atif-10\"><\/a><sup><a href=\"#kaynakca-10\">10<\/a><\/sup> Ayr\u0131ca, 2022\u2019de TEMA, WWF, Temiz Enerji Vakf\u0131, K\u00fcresel Denge Derne\u011fi gibi pek \u00e7ok sivil toplum kurulu\u015funca farkl\u0131 toplum kesimlerine, yerel y\u00f6netimlere y\u00f6nelik ve ayr\u0131ca \u00f6zel sekt\u00f6r taraf\u0131ndan da farkl\u0131 alanlarda \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131na d\u00f6n\u00fck \u00f6nemli projelerin ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fi de g\u00f6r\u00fclmektedir.<a id=\"atif-33\"><\/a><sup><a href=\"#kaynakca-33\">33<\/a><\/sup> <a id=\"atif-34\"><\/a><sup><a href=\"#kaynakca-34\">34<\/a><\/sup> <a id=\"atif-35\"><\/a><sup><a href=\"#kaynakca-35\">35<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Sonu\u00e7<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00fcrkiye\u2019de iklim de\u011fi\u015fikli\u011fiyle ili\u015fkili a\u015f\u0131r\u0131 hava olaylar\u0131n\u0131n ve afetlerin su, tar\u0131m, enerji, sanayi, turizm ba\u015fta olmak \u00fczere t\u00fcm ekonomik sekt\u00f6rlere, ekosistemlere, insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na ve toplumsal yap\u0131ya etkileri; iklim de\u011fi\u015fikli\u011fiyle m\u00fccadele kapsam\u0131nda sera gaz\u0131 azalt\u0131m\u0131, uyum ve diren\u00e7lilik konular\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki s\u00fcre\u00e7te de \u00f6nemle ele al\u0131nmas\u0131n\u0131 gerektirmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ulusal g\u00fcvenli\u011fin ve iklim diren\u00e7li kalk\u0131nman\u0131n sa\u011flanmas\u0131 do\u011frultusunda da iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine ili\u015fkin k\u0131sa, orta ve uzun vadeli eylemlerin ortaya konuldu\u011fu ve uyguland\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcrecinin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi elzemdir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Paris Anla\u015fmas\u0131<\/em>\u2019na taraf olunmas\u0131 ve 2053 net s\u0131f\u0131r emisyon hedefi, T\u00fcrkiye\u2019de iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi politikalar\u0131nda yeni bir d\u00f6nemi ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131r. Bundan sonraki \u00e7al\u0131\u015fmalarda iklim de\u011fi\u015fikli\u011fiyle m\u00fccadele ve uyum s\u00fcre\u00e7lerinin etkin bi\u00e7imde y\u00fcr\u00fct\u00fclebilmesinde ve ye\u015fil i\u015f\/ istihdam alanlar\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131nda iklim yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n ve finansman kaynaklar\u0131n\u0131n \u00e7e\u015fitlendirilmesi ve t\u00fcm sekt\u00f6rlerde d\u00fc\u015f\u00fck karbon teknolojilerine ve i\u015f modellerine ge\u00e7i\u015f yap\u0131lmas\u0131 olduk\u00e7a \u00f6nemlidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00fcrkiye\u2019de iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin h\u00e2lihaz\u0131rda ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 ve \u00e7\u0131karmas\u0131 muhtemel etkilerine uyum sa\u011flanmas\u0131 bir di\u011fer \u00f6nemli politika alan\u0131d\u0131r. Yerel y\u00f6netimlerce haz\u0131rlanan Y\u0130DEP\u2019lerde yaln\u0131zca sera gaz\u0131 azalt\u0131m\u0131 eylemlerinin de\u011fil, kapsaml\u0131 ve yerel \u015fartlara g\u00f6re belirlenmi\u015f uyum eylemlerinin de yer almas\u0131, \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki s\u00fcre\u00e7te iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin olumsuz etkilerini art\u0131rmas\u0131n\u0131n beklendi\u011fi ko\u015fullarda \u00f6nemli bir gerekliliktir. Erken uyar\u0131 sistemleri geli\u015ftirilmeli, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine ili\u015fkin etki ve etkilenebilirlik analizlerinin yap\u0131labilmesi do\u011frultusunda do\u011fru ve g\u00fcncel verilerin sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in kurumlar aras\u0131 i\u015f birli\u011fi g\u00fc\u00e7lendirilmelidir. Ayr\u0131ca uyum eylemleri kapsam\u0131nda kentlerde do\u011fa temelli \u00e7\u00f6z\u00fcmlerin kullan\u0131m\u0131n\u0131n yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, toplumsal fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n ve kapasitenin geli\u015ftirilmesine d\u00f6n\u00fck \u00e7al\u0131\u015fmalar \u00f6ncelikle ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fiyle m\u00fccadele kapsam\u0131ndaki \u00e7abalar\u0131n g\u00fc\u00e7lendirilmesi do\u011frultusunda uluslararas\u0131 i\u015f birlikleri sa\u011flanmal\u0131 ve toplumun t\u00fcm kesimlerine d\u00f6n\u00fck kat\u0131l\u0131mc\u0131 s\u00fcre\u00e7ler te\u015fvik edilmelidir. Bu sayede T\u00fcrkiye\u2019de 2053 net s\u0131f\u0131r emisyon hedefi ve ye\u015fil kalk\u0131nma politikas\u0131 do\u011frultusunda yaln\u0131zca \u00e7evresel de\u011fil, ekonomik ve toplumsal olarak olumlu sonu\u00e7lara da daha h\u0131zl\u0131 bir bi\u00e7imde ula\u015f\u0131labilecektir.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity is-style-wide\"\/>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"kaynakca-1\"><strong>1.<\/strong> IPCC. (2018). <em>Global warming of 1.5 <sup>o<\/sup>C<\/em> https:\/\/www.ipcc.ch\/sr15\/<br>At\u0131f\u00a0<a href=\"#atif-1\">\u2191<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"kaynakca-2\"><strong>2.<\/strong> \u00c7\u015eB. (2018). <em>T\u00fcrkiye\u2019nin 7. ulusal iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi bildirimi<\/em>. Ankara: \u00c7\u015eB.<br>At\u0131f\u00a0<a href=\"#atif-2\">\u2191<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"kaynakca-3\"><strong>3.<\/strong> IPCC. (2021). <em>Summary for policymakers. In: Climate Change 2021: The physical science basis. Contribution of working group I to the sixth assessment report<\/em>. Cambridge: Cambridge University Press.<br>At\u0131f\u00a0<a href=\"#atif-3\">\u2191<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"kaynakca-4\"><strong>4.<\/strong> IPCC. (2022<em>). Climate Change 2022: Impacts, adaptation, and vulnerability. contribution of working group II to the sixth assessment report<\/em>. Cambridge: Cambridge University Press.<br>At\u0131f\u00a0<a href=\"#atif-4\">\u2191<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"kaynakca-5\"><strong>5.<\/strong> Resm\u00ee Gazete. (2021). <em>Baz\u0131 Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 kararnamelerinde de\u011fi\u015fiklik yap\u0131lmas\u0131 hakk\u0131nda Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 kararnamesi<\/em> https:\/\/www.resmigazete.gov.tr\/eskiler\/2021\/10\/20211029-35.pdf<br>At\u0131f\u00a0<a href=\"#atif-5\">\u2191<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"kaynakca-6\"><strong>6.<\/strong> \u00c7\u015e\u0130DB. (2022). <em>\u0130DUK\u2019un ilk toplant\u0131s\u0131 ger\u00e7ekle\u015fti<\/em> https:\/\/csb.gov.tr\/iklim-degisikligi-ve-uyum-koordinasyon-kurulunun-ilk-toplantisi-gerceklesti-bakanlik-faaliyetleri-32026<br>At\u0131f\u00a0<a href=\"#atif-6\">\u2191<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"kaynakca-7\"><strong>7.<\/strong> TRT. (2021). <em>2053\u2019e kadar s\u0131f\u0131r emisyon hedefine ad\u0131m ad\u0131m<\/em> https:\/\/www.trthaber.com\/haber\/bilim-teknoloji\/2053e-kadar-sifir-emisyon-hedefine-adim-adim-620692.html<br>At\u0131f\u00a0<a href=\"#atif-7\">\u2191<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"kaynakca-8\"><strong>8.<\/strong> Resm\u00ee Gazete. (2021). <em>Milletleraras\u0131 antla\u015fma<\/em> https:\/\/www.resmigazete.gov.tr\/eskiler\/2021\/10\/20211007M1-1.pdf<br>At\u0131f\u00a0<a href=\"#atif-8\">\u2191<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"kaynakca-9\"><strong>9.<\/strong> T.C. D\u0131\u015fi\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131. (t.y.). <em>BM iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi \u00e7er\u00e7eve s\u00f6zle\u015fmesi<\/em> https:\/\/www.mfa.gov.tr\/bm-iklim-degisikligi-cerceve-sozlesmesi.tr.mfa<br>At\u0131f\u00a0<a href=\"#atif-9\">\u2191<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"kaynakca-10\"><strong>10.<\/strong> \u0130klim \u015euras\u0131. (2022). <em>\u0130klim \u015furas\u0131<\/em> https:\/\/iklimsurasi.gov.tr\/public\/images\/sonucbildirgesi.pdf<br>At\u0131f\u00a0<a href=\"#atif-10\">\u2191<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"kaynakca-11\"><strong>11.<\/strong> \u0130DB. (2022). <em>Eylem planlar\u0131<\/em> https:\/\/iklim.gov.tr\/eylem-planlari-i-19<br>At\u0131f\u00a0<a href=\"#atif-11\">\u2191<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"kaynakca-12\"><strong>12.<\/strong> \u0130DB. (2022). <em>Ulusal bildirimler<\/em> https:\/\/iklim.gov.tr\/ulusal-bildirimler-i-21<br>At\u0131f\u00a0<a href=\"#atif-12\">\u2191<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"kaynakca-13\"><strong>13.<\/strong> UNFCCC. (2022). <em>NDC registry<\/em> https:\/\/unfccc.int\/NDCREG<br>At\u0131f\u00a0<a href=\"#atif-13\">\u2191<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"kaynakca-14\"><strong>14.<\/strong> S\u0131f\u0131rAt\u0131k. (2022). <em>Bakan Kurum: \u201c2026 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lacak cop31 i\u00e7in adayl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 ilan ettik<\/em> https:\/\/sifiratik.gov.tr\/kutuphane\/haberler\/bakan-kurum-2026-yilinda-yapilacak-cop31-icin-adayligimizi-ilan-ettik<br>At\u0131f\u00a0<a href=\"#atif-14\">\u2191<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"kaynakca-15\"><strong>15.<\/strong> T\u00dc\u0130K. (2022). <em>Sera gaz\u0131 emisyon istatistikleri, 1990-2020<\/em>\u00a0 https:\/\/data.tuik.gov.tr\/Bulten\/Index?p=Sera-Gazi-Emisyon-Istatistikleri-1990-2020-45862<br>At\u0131f\u00a0<a href=\"#atif-15\">\u2191<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"kaynakca-16\"><strong>16.<\/strong> Ticaret Bakanl\u0131\u011f\u0131. (2021). <em>Ye\u015fil mutabakat eylem plan\u0131 2021<\/em> Ankara: Ticaret Bakanl\u0131\u011f\u0131.<br>At\u0131f\u00a0<a href=\"#atif-16\">\u2191<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"kaynakca-17\"><strong>17.<\/strong> TOBB. (2022). <em>Avrupa ye\u015fil mutabakat\u0131 sekt\u00f6rel \u00e7al\u0131\u015fma grubu 2022 y\u0131l\u0131n\u0131n ilk toplant\u0131s\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirildi<\/em> https:\/\/www.tobb.org.tr\/Sayfalar\/Detay.php?rid=11796&amp;lst=Haberler<br>At\u0131f\u00a0<a href=\"#atif-17\">\u2191<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"kaynakca-18\"><strong>18.<\/strong> \u00c7\u015e\u0130DB. (2022). <em>T\u00fcrkiye\u2019nin d\u00f6ng\u00fcsel ekonomiye ge\u00e7i\u015f potansiyelinin de\u011ferlendirilmesi i\u00e7in teknik destek projesi<\/em> https:\/\/webdosya.csb.gov.tr\/db\/dongusel\/icerikler\/1_gul-zar_yavas_tr-20221011172456.pdf<br>At\u0131f\u00a0<a href=\"#atif-18\">\u2191<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"kaynakca-19\"><strong>19.<\/strong> \u00c7\u015e\u0130DB. (2022). <em>T\u00fcrkiye\u2019nin d\u00f6ng\u00fcsel ekonomiye ge\u00e7i\u015f potansiyelinin de\u011ferlendirilmesi i\u00e7in teknik yard\u0131m projesi a\u00e7\u0131l\u0131\u015f etkinli\u011fi ger\u00e7ekle\u015ftirildi<\/em> https:\/\/cygm.csb.gov.tr\/turkiyenin-dongusel-ekonomiye-gecis-potansiyelinin-degerlendirilmesi-icin-teknik-yardim-projesi-acilis-etkinligi-gerceklestirildi.-haber-271428<br>At\u0131f\u00a0<a href=\"#atif-19\">\u2191<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"kaynakca-20\"><strong>20.<\/strong> World Bank. (2022). <em>Country climate and development report: Turkey<\/em>. Washington, DC: World Bank.<br>At\u0131f\u00a0<a href=\"#atif-20\">\u2191<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"kaynakca-21\"><strong>21.<\/strong> G\u00fcndo\u011fmu\u015f, Y. N. (2022). <em>T\u00fcrkiye, 2022\u2019deki kritik ad\u0131mlarla iklim de\u011fi\u015fikli\u011fiyle m\u00fccadelesini g\u00fc\u00e7lendirecek<\/em> https:\/\/www.aa.com.tr\/tr\/cevre\/turkiye-2022deki-kritik-adimlarla-iklim-degisikligiyle-mucadelesini-guclendirecek\/2616935<br>At\u0131f\u00a0<a href=\"#atif-21\">\u2191<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"kaynakca-22\"><strong>22.<\/strong> Sanayi Bakanl\u0131\u011f\u0131. (2022). <em>TOGG i\u00e7in geri say\u0131m<\/em> https:\/\/www.sanayi.gov.tr\/medya\/haber\/togg-icin-geri-sayim<br>At\u0131f\u00a0<a href=\"#atif-22\">\u2191<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"kaynakca-23\"><strong>23.<\/strong> SBB. (2022). <em>Orta vadeli program, 2023-2025<\/em> https:\/\/www.sbb.gov.tr\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/Orta-Vadeli-Program-2023-2025.pdf<br>At\u0131f\u00a0<a href=\"#atif-23\">\u2191<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"kaynakca-24\"><strong>24.<\/strong> \u0130klimeUyum. (2022). <em>T\u00fcrkiye\u2019de iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine uyum eyleminin g\u00fc\u00e7lendirilmesi projesi<\/em> https:\/\/iklimeuyum.org\/<br>At\u0131f\u00a0<a href=\"#atif-24\">\u2191<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"kaynakca-25\"><strong>25.<\/strong> T\u00dc\u0130K. (2022). <em>Adrese dayal\u0131 n\u00fcfus kay\u0131t sistemi sonu\u00e7lar\u0131, 2021<\/em> https:\/\/data.tuik.gov.tr\/Bulten\/Index?p=Adrese-Dayali-Nufus-Kayit-Sistemi-Sonuclari-2021-45500<br>At\u0131f\u00a0<a href=\"#atif-25\">\u2191<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"kaynakca-26\"><strong>26.<\/strong> Ay, H. (2021). <em>Bakan Kurum: Evlatlar\u0131m\u0131z\u0131n gelece\u011fi i\u00e7in iklim kriziyle m\u00fccadele \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131za devam edece\u011fiz<\/em> https:\/\/www.aa.com.tr\/tr\/cevre\/bakan-kurum-evlatlarimizin-gelecegi-icin-iklim-kriziyle-mucadele-calismalarimiza-devam-edecegiz\/2416418<br>At\u0131f\u00a0<a href=\"#atif-26\">\u2191<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"kaynakca-27\"><strong>27.<\/strong> IPA. (2022). <em>T\u00fcrkiye\u2019de iklim de\u011fi\u015fikli\u011finden kaynaklanan afet risklerinin azalt\u0131lmas\u0131 ve adaptasyonunda AFAD\u2019\u0131n kapasitesinin artt\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in teknik destek projesi<\/em> https:\/\/ipa.gov.tr\/HaberDetay\/IPA-II-Donemi-%E2%80%9C-Turkiye%27de-Iklim-Degisikliginden-Kaynaklanan-Afet-Risklerinin_2279<br>At\u0131f\u00a0<a href=\"#atif-27\">\u2191<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"kaynakca-28\"><strong>28.<\/strong> AFAD. (2022). <em>\u0130l afet risk azaltma plan\u0131-IRAP<\/em> https:\/\/irap.afad.gov.tr\/en\/42071\/ABOUT-IRAP<br>At\u0131f\u00a0<a href=\"#atif-28\">\u2191<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"kaynakca-29\"><strong>29.<\/strong> AFAD. (2022). <em>Disaster risk reduction plan of T\u00fcrkiye (TARAP) came into force <\/em>https:\/\/en.afad.gov.tr\/disaster-risk-reduction-plan-of-turkiye-tarap-came-into-force<br>At\u0131f\u00a0<a href=\"#atif-29\">\u2191<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"kaynakca-30\"><strong>30.<\/strong> MEB. (2022). <em>\u201c\u00c7evre e\u011fitimi ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi\u201d dersinin m\u00fcfredat\u0131 tamamland\u0131<\/em> https:\/\/www.meb.gov.tr\/cevre-egitimi-ve-iklim-degisikligi-dersinin-mufredati-tamamlandi\/haber\/25946\/tr<br>At\u0131f\u00a0<a href=\"#atif-30\">\u2191<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"kaynakca-31\"><strong>31.<\/strong> S\u0131f\u0131rAt\u0131k. (2022). <em>S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir ve iklim dostu kamp\u00fcs olu\u015fturulmas\u0131 alan\u0131nda i\u015f birli\u011fi protokol\u00fc imzaland\u0131<\/em> https:\/\/sifiratik.gov.tr\/kutuphane\/haberler\/surdurulebilir-ve-iklim-dostu-kampus-olusturulmasi-alaninda-is-birligi-protokolu-imzalandi<br>At\u0131f\u00a0<a href=\"#atif-31\">\u2191<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"kaynakca-32\"><strong>32.<\/strong> T\u00dcB\u0130TAK. (2022). <em>Lise \u00f6\u011frencileri iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi ara\u015ft\u0131rma projeleri yar\u0131\u015fmas\u0131 <\/em>https:\/\/www.tubitak.gov.tr\/tr\/yarismalar\/icerik-2204-d-lise-ogrencileri-iklim-degisikligi-arastirma-projeleri-yarismasi<br>At\u0131f\u00a0<a href=\"#atif-32\">\u2191<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"kaynakca-33\"><strong>33.<\/strong> TEMA. (2022). <em>E\u011fitim programlar\u0131<\/em> https:\/\/www.tema.org.tr\/calismalarimiz\/egitim\/egitim-projeleri\/iklim-degisikligi<br>At\u0131f\u00a0<a href=\"#atif-33\">\u2191<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"kaynakca-34\"><strong>34.<\/strong> TEV. (2022). <em>Yerelden ulusala iklim a\u011f\u0131 projesi<\/em> https:\/\/temizenerji.org\/2022\/11\/23\/yerelden-ulusala-iklim-agi-projesi-sona-erdi-proje-iklim-politikalarinda-yerel-yonetimlerin-onemine-dikkat-cekti\/<br>At\u0131f\u00a0<a href=\"#atif-34\">\u2191<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"kaynakca-35\"><strong>35.<\/strong> B4G. (2022). <em>\u0130\u015f d\u00fcnyas\u0131 iklim dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131 projesi<\/em> https:\/\/www.business4goals.org\/is-dunyasi-iklim-dayanikliligi-projesi\/<br>At\u0131f\u00a0<a href=\"#atif-35\">\u2191<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011finin d\u00fcnyan\u0131n farkl\u0131 b\u00f6lgelerinde \u00e7e\u015fitli etkileri olmaktad\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019nin de i\u00e7inde oldu\u011fu Akdeniz Havzas\u0131, iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin olumsuz etkilerinin en fazla g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc b\u00f6lgelerden biridir. Havza\u2019da 2100\u2019e kadar ortalama s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131n\u0131n 2,5\u00b0C &#8211; 4\u00b0C\u2019ye ula\u015faca\u011f\u0131 ve olumsuz etkilerin ilerleyen s\u00fcre\u00e7te artaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir.1 \u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi nedeniyle T\u00fcrkiye\u2019de s\u0131cak g\u00fcn say\u0131s\u0131 artmakta ve ya\u011f\u0131\u015flar d\u00fczensiz h\u00e2le gelmektedir.2 T\u00fcrkiye\u2019de iklimle&#8230;<\/p>\n<p><a class=\"moretag\" href=\"https:\/\/kizilayakademi.org.tr\/yillik\/turkiyede-iklim-degisikligi-alaninda-guncel-gelismeler-ve-gelecege-bakis\/\">Devam\u0131 \u00bb<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"set","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-2807","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-akademik-degerlendirmeler","years-60","institution-ankara-haci-bayram-veli-universitesi"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kizilayakademi.org.tr\/yillik\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2807","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kizilayakademi.org.tr\/yillik\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kizilayakademi.org.tr\/yillik\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kizilayakademi.org.tr\/yillik\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kizilayakademi.org.tr\/yillik\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2807"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kizilayakademi.org.tr\/yillik\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2807\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kizilayakademi.org.tr\/yillik\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2807"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kizilayakademi.org.tr\/yillik\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2807"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kizilayakademi.org.tr\/yillik\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2807"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}