{"id":3359,"date":"2024-05-29T15:44:43","date_gmt":"2024-05-29T12:44:43","guid":{"rendered":"https:\/\/yillik.kizilayakademi.org.tr\/?p=3359"},"modified":"2024-05-29T15:59:31","modified_gmt":"2024-05-29T12:59:31","slug":"halk-sagligi-acisindan-turkiyede-2023","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kizilayakademi.org.tr\/yillik\/halk-sagligi-acisindan-turkiyede-2023\/","title":{"rendered":"Halk Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 A\u00e7\u0131s\u0131ndan T\u00fcrkiye\u2019de 2023"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">2023 y\u0131l\u0131nda \u00fclkemizde halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir\u00e7ok \u00f6nemli geli\u015fme ve olay ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu geli\u015fme ve olaylar\u0131n baz\u0131lar\u0131 toplum sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 olumlu etkilerken baz\u0131lar\u0131 ise&nbsp; toplum sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan olumsuz sonu\u00e7lar do\u011furmu\u015ftur. 6 \u015eubat 2023 tarihinde Kahramanmara\u015f ilimiz il\u00e7elerinde ilki Pazarc\u0131k, ikincisi Elbistan merkezli meydana gelen ve beraberinde \u00e7evre 10 ilimizi de etkileyen, \u201cAsr\u0131n Felaketi\u201d olarak isimlendirilen depremler 50 binden fazla insan\u0131m\u0131z\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcne, 120 binden fazla insan\u0131m\u0131z\u0131n yaralanmas\u0131na sebep oldu. Deprem sonras\u0131 2 milyondan fazla birey bar\u0131nma sorunu ya\u015farken 5 milyondan fazla birey deprem b\u00f6lgelerinden g\u00f6\u00e7 etmek durumunda kald\u0131. COVID-19 pandemisinin etkisinden hen\u00fcz \u00e7\u0131km\u0131\u015fken ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu afet, halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00fclkemizde 2023 y\u0131l\u0131na ait en \u00f6nemli olay olmu\u015ftur. Risk Y\u00f6netimi Endeksi\u2019ne (INFORM) g\u00f6re depremler, \u00fclkemiz i\u00e7in en \u00f6nemli risklerin ba\u015f\u0131nda gelmektedir. Marmara b\u00f6lgesinde olas\u0131 bir depremin \u00fclkenin en kalabal\u0131k ili \u0130stanbul\u2019u da etkileyebilece\u011fi ve bu durumun halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir tehdit olarak bizi beklemektedir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ola\u011fan d\u0131\u015f\u0131 durumlar ve afetler, kazalar ve yaralanmalar, bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klar, bula\u015f\u0131c\u0131 olmayan hastal\u0131klar 2023 y\u0131l\u0131nda h\u00e2l\u00e2 \u00f6nemli \u00f6l\u00fcm, sakatl\u0131k ve sa\u011fl\u0131k harcamas\u0131 nedenleri olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131karken hayata ge\u00e7irilen yeni sa\u011fl\u0131k politikalar\u0131, tarama programlar\u0131, sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n korunmas\u0131 ve geli\u015ftirilmesine y\u00f6nelik uygulamalar halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 iyile\u015ftirmektedir. Bula\u015f\u0131c\u0131 olmayan hastal\u0131klar, d\u00fcnya genelinde oldu\u011fu gibi \u00fclkemizde de en \u00f6nemli \u00f6l\u00fcm nedenleridir. \u00d6l\u00fcmlerin yakla\u015f\u0131k % 85\u2019i iskemik kalp hastal\u0131\u011f\u0131, serebrovask\u00fcler hastal\u0131klar, kanserler, kronik solunum yolu hastal\u0131klar\u0131ndan olurken 2019 y\u0131l\u0131n\u0131n son g\u00fcnlerinde ortaya \u00e7\u0131kan ve t\u00fcm d\u00fcnyay\u0131 etkisi alt\u0131na alan COVID-19 gibi salg\u0131nlar da halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klar\u0131n \u00f6nemini yitirmedi\u011fini bir kez daha g\u00f6stermi\u015ftir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Ola\u011fan D\u0131\u015f\u0131 Durumlar ve Afetler<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>Deprem<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">6 \u015eubat 2023 tarihinde T\u00fcrkiye saatiyle 04.17\u2019de Kahramanmara\u015f\u2019ta ger\u00e7ekle\u015fen 7.7 ve 7.6 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcndeki depremler 2023 senesinin \u00fclkemizi etkileyen en b\u00fcy\u00fck olaylar\u0131 oldu. Deprem nedeniyle 50.783 ki\u015fi vefat etti, 107.204 ki\u015fi ise yaraland\u0131. 301.000 bina hasar ald\u0131 veya y\u0131k\u0131ld\u0131. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinde haz\u0131rlanan <em>2023 Meclis Deprem Ara\u015ft\u0131rma Komisyonu Raporu<\/em>\u2019na g\u00f6re depremin \u00fclkemize toplam maliyeti 148,8 milyar dolar olarak tahmin edilmektedir. Bu maliyet T\u00fcrkiye\u2019nin 2023 gayrisafi yurt i\u00e7i has\u0131las\u0131n\u0131n %9\u2019una denk gelmektedir. Pazarc\u0131k merkezli ilk deprem, 1668 y\u0131l\u0131nda meydana gelen Kuzey Anadolu depreminden sonra Anadolu topraklar\u0131nda g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f en b\u00fcy\u00fck ikinci deprem ve T\u00fcrkiye Cumhuriyeti tarihinde ise g\u00f6r\u00fclen en b\u00fcy\u00fck deprem olarak kay\u0131tlara ge\u00e7ti. Kahramanmara\u015f merkezli depremlerin ard\u0131ndan 20 \u015eubat tarihinde Defne ve Yaylada\u011f merkezli ger\u00e7ekle\u015fen s\u0131ras\u0131yla 6.4 ve 5.8 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcndeki Hatay Depremleri\u2019nde toplam 6 ki\u015fi hayat\u0131n\u0131 kaybederken 562 ki\u015fi yaraland\u0131.<sup>1<\/sup><strong>&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>Sel&nbsp;<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00dclkemizde 2010-2021 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda g\u00f6r\u00fclen hidroklimatolojik afetler incelendi\u011finde 8.279 do\u011fa kaynakl\u0131 afet raporlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bunlar\u0131n aras\u0131nda 2.645 ile f\u0131rt\u0131nalar ilk s\u0131rada gelirken ikinci s\u0131rada 2.486 olayla \u015fiddetli ya\u011f\u0131\u015f\/ sel afeti gelmektedir. Seller \u00fclkemizde halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan h\u00e2l\u00e2 \u00f6nemli bir risk fakt\u00f6r\u00fcd\u00fcr. 15 Mart 2023 tarihinde \u015eanl\u0131urfa\u2019da ya\u015fanan sel felaketinde \u015eanl\u0131urfa\u2019da 17, Ad\u0131yaman\u2019da 4 toplamda 21 ki\u015fi hayat\u0131n\u0131 kaybetti. 3 bin 154 ki\u015finin konut, i\u015f yeri, ara\u00e7 ve muhtelif ev e\u015fyas\u0131 zarar g\u00f6rd\u00fc. 4 Eyl\u00fcl 2023-12 Eyl\u00fcl 2023 tarihlerinde g\u00f6r\u00fclen Daniel Kas\u0131rgas\u0131\u2019n\u0131nilk g\u00fcnlerinde ya\u015fanan selde K\u0131rklareli\u2019nde 6, \u0130stanbul\u2019da 2 ki\u015fi hayat\u0131n\u0131 kaybetti.<sup>2<\/sup><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>Orman Yang\u0131nlar\u0131<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tar\u0131m ve Orman Bakan\u0131, 2023\u2019\u00fcn ilk yedi ay\u0131nda 1.022 orman yang\u0131n\u0131 meydana geldi\u011fini a\u00e7\u0131klad\u0131. Bu yang\u0131nlarda 6.900 hektarl\u0131k alan zarar g\u00f6rd\u00fc. Bu alan\u0131n sadece 5.800 hektarl\u0131k k\u0131sm\u0131 18 yang\u0131nda tahrip oldu. Bu 18 yang\u0131n\u0131n ise 17\u2019si Temmuz ay\u0131nda \u00e7\u0131kt\u0131.<sup>3<\/sup> Kastamonu Tosya il\u00e7esinde 26 Ekim\u2019de ger\u00e7ekle\u015fen yang\u0131ndan 47 ev kullan\u0131lamaz h\u00e2le geldi.<sup>4<\/sup><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>K\u00fcresel Is\u0131nma ve \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">2023 y\u0131l\u0131, \u015fu ana kadar kaydedilen en s\u0131cak takvim y\u0131l\u0131 olan 2016\u2019n\u0131n da 11 ayl\u0131k ortalamas\u0131n\u0131n 0,13\u00b0C \u00fczerine \u00e7\u0131karak kaydedilen en s\u0131cak y\u0131l oldu. Avrupa Birli\u011fi \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Kopernik Servisinin [Copernicus Climate Change Service (C3S)], ortalama 14,22\u00b0C y\u00fczey hava s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131yla 2023 Kas\u0131m\u2019\u0131n\u0131n d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda kaydedilen en s\u0131cak Kas\u0131m ay\u0131 oldu\u011funu a\u00e7\u0131kland\u0131. 2023 Kas\u0131m ay\u0131, 1991-2020 y\u0131llar\u0131 aras\u0131ndaki s\u0131cakl\u0131k ortalamas\u0131n\u0131n 0,85\u00b0C \u00fczerinde seyretti.<sup>5<\/sup><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00dclkemizde 2023 Aral\u0131k ay\u0131, son elli \u00fc\u00e7 y\u0131l\u0131n en s\u0131cak Aral\u0131k ay\u0131 olarak kay\u0131tlara ge\u00e7ti. \u00c7evre, \u015eehircilik ve \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Bakanl\u0131\u011f\u0131 Meteoroloji Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc verilerine g\u00f6re 2023 Aral\u0131k ay\u0131nda en d\u00fc\u015f\u00fck s\u0131cakl\u0131k s\u0131f\u0131r\u0131n alt\u0131nda 21,3\u00b0C ile Van\u2019da, en y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131k ise 27,4\u00b0C ile Sinop&#8217;ta tespit edildi. Aral\u0131k ay\u0131n\u0131n genel ortalama s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131, T\u00fcrkiye genelinde 1991-2020 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda 4,8\u00b0C iken 2023 Aral\u0131k ay\u0131nda gelindi\u011finde bu de\u011fer 8,3\u00b0C\u2019ye y\u00fckselmi\u015fti. Bu de\u011fer, 3,5\u00b0C \u00fczerinde bir s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131 oldu\u011funu g\u00f6steriyor.<sup>6<\/sup><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>Ekim-Aral\u0131k 2023, Gazze\u2019de Sava\u015f<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">7 Ekim\u2019den bu yana aral\u0131ks\u0131z bombalanan Gazze \u015feridinde \u015fu ana kadar 23.469 Filistinli \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Sald\u0131r\u0131lar\u0131n ba\u015flamas\u0131 sonras\u0131 13 Ekim\u2019de T\u00fcrkiye\u2019den ila\u00e7, t\u0131bbi sarf malzemesi, t\u0131bbi cihaz ve jenerat\u00f6rlerden olu\u015fan 8 kargo u\u00e7a\u011f\u0131 g\u00f6nderildi. 10 Kas\u0131m\u2019da 51 konteyner t\u0131bbi malzeme ve jenerat\u00f6rle 20 tam donan\u0131ml\u0131 ambulans\u0131n gemi yoluyla sevkiyat\u0131 i\u00e7in gerekli izinler al\u0131nd\u0131, malzemeler \u0130zmir\u2019in Alsancak Liman\u0131\u2019ndan gemiye y\u00fcklenerek yola \u00e7\u0131kt\u0131. Gazze\u2019de T\u00fcrkiye taraf\u0131ndan yap\u0131lan ve Gazze\u2019deki tek kanser hastanesi olan Gazze T\u00fcrk-Filistin Dostluk Hastanesinin \u00e7evresi yo\u011fun bombard\u0131man alt\u0131nda kald\u0131. Gazze T\u00fcrk-Filistin Dostluk Hastanesi kullan\u0131lamaz h\u00e2le geldi\u011fi i\u00e7in tedavi imk\u00e2n\u0131ndan t\u00fcm\u00fcyle yoksun kalan kanser hastalar\u0131 ba\u015fta olmak \u00fczere hastalar\u0131n \u00fclkemize getirilmesine y\u00f6nelik olarak \u00e7al\u0131\u015fmalar ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00dclkemizi toplum beslenmesi, bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klar, g\u00f6\u00e7 gibi konularda yak\u0131ndan etkileyen Suriye\u2019deki i\u00e7 sava\u015f, Rusya-Ukrayna, Azerbaycan-Ermenistan aras\u0131ndaki sava\u015flardan sonra Hamas-\u0130srail sava\u015f\u0131 \u00fclkemizin yak\u0131n \u00e7evresinde bulunan \u00f6nemli bir durum olarak devam etmektedir.<sup>7,8,9,10<\/sup><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Bula\u015f\u0131c\u0131 Hastal\u0131klar<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>Yeni Koronavir\u00fcs Hastal\u0131\u011f\u0131 (COVID-19)<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 verilerine g\u00f6re 102.174 ki\u015finin \u00f6l\u00fcm nedeni olan COVID-19 hastal\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00fclkemizde 2023 y\u0131l\u0131n\u0131n ilk 3 ay\u0131ndan itibaren g\u00fcncel veriler yay\u0131mlanmad\u0131. Ocak ay\u0131nda 43.801 yeni vaka, 231 \u00f6l\u00fcm; \u015eubat ay\u0131nda 15.811 yeni vaka, 95 \u00f6l\u00fcm; Mart ay\u0131nda 31.054 yeni vaka ve 85 \u00f6l\u00fcm bildirildi.<sup>11<\/sup><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>Grip (\u0130nfluenza)<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">2020-2021 y\u0131llar\u0131nda t\u00fcm d\u00fcnyada insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve beraberinde hayat\u0131n bir\u00e7ok alan\u0131na etki g\u00f6steren COVID-19 salg\u0131n\u0131nda al\u0131nan maske, mesafe, hijyen, havaland\u0131rma, toplumsal hareketlili\u011fin azalmas\u0131 uygulamalar\u0131 grip vakalar\u0131nda da g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr bir azalmaya neden oldu. Tedbirlerin azalmas\u0131yla birlikte t\u00fcm d\u00fcnyada oldu\u011fu gibi \u00fclkemizde de grip vakalar\u0131 g\u00f6r\u00fclmeye ba\u015flad\u0131. Ekim ay\u0131nda g\u00f6r\u00fclen ilk vakalar\u0131n ard\u0131ndan Aral\u0131k ay\u0131 birlikte t\u00fcm T\u00fcrkiye\u2019de grip vakalar\u0131 y\u0131l\u0131n en y\u00fcksek seviyesine ula\u015ft\u0131. Aile hekimlerine grip benzeri hastal\u0131k \u015fikayetleri olan ate\u015f veya ate\u015f hissi, k\u0131rg\u0131nl\u0131k, kas a\u011fr\u0131s\u0131, ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131, \u00f6ks\u00fcr\u00fck, bo\u011faz a\u011fr\u0131s\u0131, solunum s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 \u015fikayetleriyle ba\u015fvuran hastalarda yap\u0131lan testlerde grip (influenza) testi pozitifli\u011finin ciddi oranda artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zlemlendi. Bu durumun Ocak ay\u0131ndan itibaren azalarak Nisan ay\u0131na kadar s\u00fcrmesi beklenmektedir.<sup>12<\/sup><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>HIV\/AIDS<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">HIV pozitifli\u011finde g\u00f6r\u00fclen art\u0131\u015f, bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klar a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00fclkemizde dikkat edilmesi gereken durumlardan birisidir. \u00dclkemizde 1985 y\u0131l\u0131ndan 08 Kas\u0131m 2023 tarihine kadar do\u011frulama testi pozitif tespit edilerek bildirimi yap\u0131lan 39.437 HIV-pozitif ki\u015fi ve 2.295 AIDS vakas\u0131 mevcuttur. Vakalar\u0131n %81,5\u2019i erkek, %18,5\u2019i kad\u0131n olup %16,1\u2019i yabanc\u0131 uyruklu ki\u015filerden olu\u015fmaktad\u0131r. 01 Ocak 2023-08 Kas\u0131m 2023 tarihlerinde ise 1.677 HIV (+) ki\u015fi ve 51 AIDS vakas\u0131 olmak \u00fczere toplam 1.728 vaka do\u011frulama testi pozitif tespit edilerek bildirildi. Bildirimi yap\u0131lan vakalar\u0131n %84,2\u2019si erkek, %15,6\u2019s\u0131 ise kad\u0131nd\u0131r. Vakalar\u0131n %11,6\u2019s\u0131 yabanc\u0131 uyrukludur. 2023 y\u0131l\u0131nda bildirimi yap\u0131lan vakalardan 25-29 ya\u015f grubu, di\u011fer ya\u015f gruplar\u0131na g\u00f6re daha fazla say\u0131da bildirildi. Y\u0131llar itibar\u0131yla hastal\u0131k trendinde art\u0131\u015f izlenmektedir. 2016 y\u0131l\u0131nda HIV pozitif ki\u015fi say\u0131s\u0131 3.220 iken 2022 y\u0131l\u0131nda HIV pozitif ki\u015fi say\u0131s\u0131 5.591 oldu. Bu art\u0131\u015f trendinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek i\u00e7in toplumsal bilin\u00e7lendirme kampanyalar\u0131, kamu spotlar\u0131, toplumun sa\u011fl\u0131k e\u011fitimi, sa\u011fl\u0131k okuryazarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n artt\u0131r\u0131lmas\u0131 konusunda yap\u0131lacak \u00e7al\u0131\u015fmalara ihtiya\u00e7 vard\u0131r.<sup>13<\/sup><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"846\" height=\"438\" src=\"https:\/\/kizilayakademi.org.tr\/yillik\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/talha-ucar-2023tr-sekil1.png\" alt=\"\u015eekil 1: Aile Hekimlerine \u0130nfluenza Benzeri Hastal\u0131k \u015eik\u00e2yetleri ile Ayaktan Ba\u015fvuran Hastalardan\nAl\u0131nan Solunum Yolu Numunelerinin Pozitiflik Yu\u0308zdesi\" class=\"wp-image-3362\" srcset=\"https:\/\/kizilayakademi.org.tr\/yillik\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/talha-ucar-2023tr-sekil1.png 846w, https:\/\/kizilayakademi.org.tr\/yillik\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/talha-ucar-2023tr-sekil1-300x155.png 300w, https:\/\/kizilayakademi.org.tr\/yillik\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/talha-ucar-2023tr-sekil1-768x398.png 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 846px) 100vw, 846px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center wp-block-paragraph\"><em>\u015eekil 1: Aile Hekimlerine \u0130nfluenza Benzeri Hastal\u0131k \u015eikayetleri ile Ayaktan Ba\u015fvuran Hastalardan Al\u0131nan Solunum Yolu Numunelerinin Pozitiflik Y\u00fczdesi<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Kazalar ve Yaralanmalar&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>Trafik Kazalar\u0131<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Trafik \u0130statistik B\u00fclteni Aral\u0131k-2023<\/em>\u2019e g\u00f6re T\u00fcrkiye\u2019de toplam kaza say\u0131s\u0131 555.668\u2019dir. Bu kazalarda toplamda 2.984 ki\u015fi hayat\u0131n\u0131 kaybetti, 354.323 ki\u015fi ise yaraland\u0131. 2023 y\u0131l\u0131 249.776 kazada s\u00fcr\u00fcc\u00fc kusurlu bulundu. 25.340 kazada yayalar, 3.148 kazada ara\u00e7 sorunlar\u0131, 940 kazada yol ve 1.754 kazada ise yolcular kusurlu bulundu. K\u0131rm\u0131z\u0131 \u0131\u015f\u0131kta durmadan ge\u00e7en 7.030 s\u00fcr\u00fcc\u00fc \u00f6l\u00fcml\u00fc ve yaralanmal\u0131 kazaya sebep olurken 1.712 kazada alkol kullan\u0131m\u0131 kazaya neden oldu\u011fu tespit edildi. 2.208 kazada a\u015f\u0131r\u0131 h\u0131z, 1.247 kazada yasak olan yere arac\u0131n\u0131 park edilmesi kaza sebebi olarak kay\u0131tlara ge\u00e7ti. Resm\u00ee kaza verilerine g\u00f6re Ankara\u2019da 167, Bursa\u2019da 97, \u0130stanbul\u2019da 157 ve \u0130zmir\u2019de 125 ki\u015fi trafik kazalar\u0131nda hayat\u0131n\u0131 kaybetti.<sup>14 <\/sup>Trafik kazalar\u0131 2023 y\u0131l\u0131nda da gen\u00e7 ve gen\u00e7 eri\u015fkin ya\u015f grubunda en \u00f6nemli \u00f6l\u00fcm ve sakatl\u0131k nedenlerinin ba\u015f\u0131nda gelmektedir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klarla M\u00fccadele<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00dclkemizde ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131kla m\u00fccadele alan\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclen \u00f6nleme ve m\u00fcdahale faaliyetlerin \u00e7ok \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131 olan Ye\u015filay\u2019\u0131n 2023 y\u0131l\u0131nda a\u00e7\u0131lan yeni 2 Ye\u015filay Dan\u0131\u015fmanl\u0131k Merkezi (YEDAM) ile g\u00fcncel YEDAM say\u0131s\u0131 107\u2019ye eri\u015fmi\u015f olup t\u00fcm illerimizde hizmet vermektedir. Ayr\u0131ca 2023 y\u0131l\u0131nda Bursa ve Diyarbak\u0131r illerinde 40 yatakl\u0131 iki rehabilitasyon merkezi hizmete a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 2023 y\u0131l\u0131nda \u00f6nleme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 kapsam\u0131nda bir\u00e7ok e\u011fitim program\u0131, etkinlik, yar\u0131\u015fma yap\u0131lmaktad\u0131r. T\u00fcrkiye Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131kla M\u00fccadele Program\u0131 (TBM) kapsam\u0131nda 14 milyon \u00f6\u011frenci ve 3 milyon yeti\u015fkin e\u011fitim ald\u0131. Okulda Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011fa M\u00fccadele (OBM) Program\u0131 kapsam\u0131nda ise sigara, alkol ve madde kullanm\u0131\u015f ya da h\u00e2len kullanan 6.380 \u00f6\u011frenciye yard\u0131m edildi; uygulanan yard\u0131m \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 sonunda \u00f6\u011frencilerin bu ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k yap\u0131c\u0131 \u00fcr\u00fcnleri tamamen b\u0131rakmalar\u0131 veya kullan\u0131mlar\u0131n\u0131 azaltmalar\u0131 sa\u011fland\u0131. Ye\u015filay Ya\u015fam Becerileri E\u011fitimi Program\u0131 kapsam\u0131nda 264 format\u00f6r yeti\u015ftirildi ve 115.000 \u00f6\u011frenciye e\u011fitim yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131larak ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klara kar\u015f\u0131 hay\u0131r diyebilme, karar verme, duygu y\u00f6netimi gibi becerileri geli\u015ftirildi. T\u00fcrkiye genelinde kurulan 110 spor kul\u00fcb\u00fcyle gen\u00e7leri ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klardan uzak durmalar\u0131n\u0131 ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 ya\u015famalar\u0131n\u0131 sa\u011flamak amac\u0131yla spor \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yap\u0131lmaktad\u0131r.<sup>15<\/sup><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>G\u00fcncel Geli\u015fmeler<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>Aile Di\u015f Hekimli\u011fi Uygulamas\u0131&nbsp;<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Toplum \u201cAile Di\u015f Hekimli\u011fi\u201d uygulamas\u0131 2022 y\u0131l\u0131nda Eski\u015fehir, Karab\u00fck ve K\u0131r\u015fehir illerinde pilot olarak ba\u015flad\u0131 ve 2024 y\u0131l\u0131nda 20 ile yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 beklenmektedir. Bu kapsamda sa\u011fl\u0131k problemi ortaya \u00e7\u0131kmadan di\u015f \u00e7\u00fcr\u00fc\u011f\u00fc ve risk fakt\u00f6rlerini dikkate alarak \u00f6nlenmesi ve kontrol\u00fc hedeflemektedir. Uygulama sonucunda 42 Aile Di\u015f Hekimli\u011fi biriminde yakla\u015f\u0131k 10.000 \u00e7ocu\u011fa ula\u015f\u0131ld\u0131. Uygulaman\u0131n 2028 y\u0131l\u0131n\u0131n sonuna kadar t\u00fcm n\u00fcfusu kapsayarak kademeli bir \u015fekilde 81 ilde hayata ge\u00e7irilmesi hedeflenmektedir. Bu kapsamda hizmetlere eri\u015fimin kolayla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve 0-12 ya\u015f aral\u0131\u011f\u0131ndaki \u00e7ocuklar\u0131n d\u00fczenli di\u015f kontrollerinin yap\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn h\u00e2le geldi. Uygulamalarla ilgili bilgilendirilen ailelerde, a\u011f\u0131z ve di\u015f sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 fark\u0131ndal\u0131k e\u011fitimlerine kat\u0131ld\u0131.<sup>16<\/sup><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Aile di\u015f hekimli\u011fi uygulamas\u0131n\u0131n h\u00e2lihaz\u0131rda Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 b\u00fcnyesinde hizmet sunan 131 A\u011f\u0131z ve Di\u015f Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 Merkezi, 32 A\u011f\u0131z ve Di\u015f Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 Hastanesi\/ E\u011fitim Ara\u015ft\u0131rma Hastanesi ve 820 Devlet Hastanesinde toplamda 983 birimde 9.950 \u00fcnite ve 11.588 di\u015f hekimiyle y\u00fcr\u00fct\u00fclen a\u011f\u0131z ve di\u015f sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 hizmetleriyle birlikte toplum a\u011f\u0131z di\u015f sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na olduk\u00e7a olumlu katk\u0131 yapmas\u0131 beklenmektedir.<sup>17<\/sup><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>H\u0131fz\u0131ss\u0131hha-T\u00fcrkiye A\u015f\u0131 ve Biyoteknolojik \u00dcr\u00fcn Ara\u015ft\u0131rma ve \u00dcretim Merkezi<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">A\u015f\u0131 \u00fcretimi, bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klara kar\u015f\u0131 ba\u011f\u0131\u015f\u0131klama hizmetleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan t\u00fcm devletler i\u00e7in kritik \u00f6neme sahip bir koruyucu sa\u011fl\u0131k hizmetidir. \u00d6zellikle COVID-19 pandemisinde t\u00fcm d\u00fcnya \u00fclkelerinin kendi vatanda\u015flar\u0131n\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruma konusunda bazen di\u011fer \u00fclkelerin maske, dezenfektan gibi t\u0131bbi malzemelerine el koymaya kadar varan uygulamalar\u0131, bizlere \u00fclkemizin gelece\u011fine dair toplum sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in stratejik a\u00e7\u0131dan \u00e7ok \u00f6nemli bir konunun mill\u00ee ve yerli a\u015f\u0131 \u00fcretimi oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Bu konuda at\u0131lan \u00e7ok \u00f6nemli bir ad\u0131m, Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde 2022 sonunda hizmete al\u0131nan \u201cT\u00fcrkiye A\u015f\u0131 ve Biyoteknolojik \u00dcr\u00fcn Ara\u015ft\u0131rma ve \u00dcretim Merkezi\u201ddir. Bu merkez Ankara Esenbo\u011fa havaliman\u0131 yak\u0131nlar\u0131nda, 50.000 metrekarelik kapal\u0131 alanda hizmet vermekte olup ak\u0131ll\u0131 bina teknolojisiyle donat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. H\u0131fz\u0131s\u0131hha-T\u00fcrkiye A\u015f\u0131 ve Biyoteknolojik \u00dcr\u00fcn Ara\u015ft\u0131rma ve \u00dcretim Merkezi ismiyle faaliyet g\u00f6steren merkezde a\u015f\u0131 ve biyoteknolojik \u00fcr\u00fcnler geli\u015ftirip \u00fcretmesi hedeflenmektedir. Bu alanda en b\u00fcy\u00fck kapasiteye sahip merkez, Turcovac d\u0131\u015f\u0131nda a\u015f\u0131 ve genetik \u00fcr\u00fcnlerin geli\u015ftirilmesinde bir \u00fcs olacakt\u0131r. Ayr\u0131ca bu merkezde inaktif, mRNA, nazal ve adenovir\u00fcs a\u015f\u0131lar\u0131n\u0131n \u00fcretilmesi beklenmektedir.<sup>18<\/sup><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity is-style-wide\"\/>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>1 <\/strong>BBC News T\u00fcrk\u00e7e. (2023). <em>Hatay merkezli depremler: 6 ki\u015fi hayat\u0131n\u0131 kaybetti, 562 ki\u015fi yaraland\u0131 <\/em><a href=\"https:\/\/www.bbc.com\/turkce\/articles\/cglrzkl8418o.amp\">https:\/\/www.bbc.com\/turkce\/articles\/cglrzkl8418o.amp<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>2 <\/strong>EM-DAT- The international disaster database. (2023). <em>Public EM-DAT.<\/em> <a href=\"https:\/\/public.emdat.be\/data\">https:\/\/public.emdat.be\/data<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>3 <\/strong>K\u0131sa Dalga Haber. (2023). <em>2023\u2019\u00fcn ilk yedi ay\u0131nda 1022 orman yang\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131<\/em> <a href=\"https:\/\/kisadalga.net\/haber\/detay\/2023un-ilk-yedi-ayinda-1022-orman-yangini-cikti_77269\">https:\/\/kisadalga.net\/haber\/detay\/2023un-ilk-yedi-ayinda-1022-orman-yangini-cikti_77269<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>4 <\/strong>TRT Haber. (2023). <em>Kastamonu\u2019da k\u00f6y yang\u0131n\u0131: 47 ev k\u00fcle d\u00f6nd\u00fc <\/em><a href=\"https:\/\/www.trthaber.com\/haber\/turkiye\/kastamonuda-koy-yangini-47-ev-kule-dondu-807106.html\">https:\/\/www.trthaber.com\/haber\/turkiye\/kastamonuda-koy-yangini-47-ev-kule-dondu-807106.html<\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>5 <\/strong>Climate Change Service. (2023). <em>Copernicus: November 2023 \u2013 Remarkable year continues, with warmest boreal autumn. 2023 will be the warmest year on record <\/em>https:\/\/climate.copernicus.eu\/copernicus-november-2023-remarkable-year-continues-warmest-boreal-autumn-2023-will-be-warmest-year<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>6 <\/strong>ALAIN News T\u00fcrk\u00e7e. (2024). <em>T\u00fcrkiye\u2019de 2023 Aral\u0131k ay\u0131, son yar\u0131m y\u00fczy\u0131l\u0131n en s\u0131cak ay\u0131 olarak belirlendi<\/em> <a href=\"https:\/\/tr.al-ain.com\/article\/turkiye-aralik-2023-sicaklik-rekoru\">https:\/\/tr.al-ain.com\/article\/turkiye-aralik-2023-sicaklik-rekoru<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>7 <\/strong>T.C. Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131. (2023). <em>T\u00fcrkiye, Gazze\u2019ye yard\u0131m ve t\u0131bbi estek malzemeleri g\u00f6ndermeye devam ediyor <\/em>https:\/\/www.saglik.gov.tr\/TR-100110\/turkiye-gazzeye-yardim-ve-tibbi-destek-malzemeleri-gondermeye-devam-ediyor.html<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>8 <\/strong>T.C. Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131. (2023). <em>Gazze i\u00e7in yap\u0131lan yard\u0131mlar\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc yola \u00e7\u0131kt\u0131 <\/em><a href=\"https:\/\/www.saglik.gov.tr\/TR-100857\/gazze-icin-yapilan-saglik-yardimlarinin-en-buyugu-yola-cikti.html\">https:\/\/www.saglik.gov.tr\/TR-100857\/gazze-icin-yapilan-saglik-yardimlarinin-en-buyugu-yola-cikti.html<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>9 <\/strong>T.C. Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131. (2023). <em>Gazze T\u00fcrk-Filistin dostluk hastanesi yak\u0131n\u0131na yap\u0131lan sald\u0131r\u0131ya ili\u015fkin a\u00e7\u0131klama <\/em><a href=\"https:\/\/www.saglik.gov.tr\/TR-100503\/gazze-turk-filistin-dostluk-hastanesi-yakinina-yapilan-saldiriya-iliskin-aciklama.html\">https:\/\/www.saglik.gov.tr\/TR-100503\/gazze-turk-filistin-dostluk-hastanesi-yakinina-yapilan-saldiriya-iliskin-aciklama.html<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>10 <\/strong>T.C. Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131. (2023). <em>Gazzeli 68 hasta, 61 refakat\u00e7i ile birlikte tedavileri i\u00e7in \u00fclkemizdeler<\/em> <a href=\"https:\/\/www.saglik.gov.tr\/TR-101247\/gazzeli-68-hasta-61-refakatci-ile-birlikte-tedavileri-icin-ulkemizdeler.html\">https:\/\/www.saglik.gov.tr\/TR-101247\/gazzeli-68-hasta-61-refakatci-ile-birlikte-tedavileri-icin-ulkemizdeler.html<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>11 <\/strong>T.C. Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131. (2024). <em>COVID-19 Bilgilendirme Platformu<\/em> <a href=\"https:\/\/covid19.saglik.gov.tr\/\">https:\/\/covid19.saglik.gov.tr\/<\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>12 <\/strong>T.C. Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131. (2024). <em>Haftal\u0131k \u0130nfluenza (Grip) S\u00fcrveyans Raporu, 2023\/52. Hafta (25-31 Aral\u0131k 2023) <\/em><a href=\"https:\/\/grip.saglik.gov.tr\/depo\/influenza-raporu\/2024\/Haftalik_Influenza_Grip_Surveyans_Raporu_2023_52._Hafta_9c351.pdf\">https:\/\/grip.saglik.gov.tr\/depo\/influenza-raporu\/2024\/Haftalik_Influenza_Grip_Surveyans_Raporu_2023_52._Hafta_9c351.pdf<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>13 <\/strong>T.C. Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131. (2024). <em>HIV\/AIDS \u0130statistikleri.&nbsp;<\/em><a href=\"https:\/\/hsgm.saglik.gov.tr\/depo\/birimler\/bulasici-hastaliklar-ve-erken-uyari-db\/Dokumanlar\/Istatistikler\/hiv-aids-2023.pdf\"> https:\/\/hsgm.saglik.gov.tr\/depo\/birimler\/bulasici-hastaliklar-ve-erken-uyari-db\/Dokumanlar\/Istatistikler\/hiv-aids-2023.pdf<\/a>)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>14 <\/strong>Emniyet Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc. (2023). <em>Trafik \u0130statistik B\u00fclteni, \u00dclke Geneli (Aral\u0131k-2023) <\/em><a href=\"https:\/\/www.trafik.gov.tr\/istatistikler37\">https:\/\/www.trafik.gov.tr\/istatistikler37<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>15 <\/strong>Ye\u015filay. (2023). <em>Ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131kla M\u00fccadele Merkezi<\/em> <a href=\"https:\/\/www.yesilay.org.tr\/tr\/\">https:\/\/www.yesilay.org.tr\/tr\/<\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>16 <\/strong>Anadolu Ajans\u0131 Haber. (2023). <em>\u201cAile Di\u015f Hekimli\u011fi\u201d uygulamas\u0131 2024\u2019te 20 ile yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lacak<\/em><a href=\"https:\/\/www.aa.com.tr\/tr\/saglik\/aile-dis-hekimligi-uygulamasi-2024te-20-ile-yayginlastirilacak\/3050538\">https:\/\/www.aa.com.tr\/tr\/saglik\/aile-dis-hekimligi-uygulamasi-2024te-20-ile-yayginlastirilacak\/3050538#<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>17 <\/strong>Sa\u011fl\u0131k-Der. (2023). <em>T\u00fcrkiye Sa\u011fl\u0131k Raporu 2023<\/em> <a href=\"https:\/\/www.saglikder.org.tr\/upload\/raporlar\/2023_SAGLIK_RAPORU.pdf\">https:\/\/www.saglikder.org.tr\/upload\/raporlar\/2023_SAGLIK_RAPORU.pdf<\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>18 <\/strong>Anadolu Ajans\u0131 Haber. (2021). <em>T\u00fcrkiye\u2019nin \u2018a\u015f\u0131 ve biyoteknoloji \u00fcss\u00fc\u2019 2022 y\u0131l\u0131 sonunda hizmete al\u0131nacak <\/em><a href=\"https:\/\/www.aa.com.tr\/tr\/saglik\/turkiyenin-asi-ve-biyoteknoloji-ussu-2022-yili-sonunda-hizmete-alinacak-\/2462019\">https:\/\/www.aa.com.tr\/tr\/saglik\/turkiyenin-asi-ve-biyoteknoloji-ussu-2022-yili-sonunda-hizmete-alinacak-\/2462019<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>2023 y\u0131l\u0131nda \u00fclkemizde halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir\u00e7ok \u00f6nemli geli\u015fme ve olay ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu geli\u015fme ve olaylar\u0131n baz\u0131lar\u0131 toplum sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 olumlu etkilerken baz\u0131lar\u0131 ise&nbsp; toplum sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan olumsuz sonu\u00e7lar do\u011furmu\u015ftur. 6 \u015eubat 2023 tarihinde Kahramanmara\u015f ilimiz il\u00e7elerinde ilki Pazarc\u0131k, ikincisi Elbistan merkezli meydana gelen ve beraberinde \u00e7evre 10 ilimizi de etkileyen, \u201cAsr\u0131n Felaketi\u201d olarak isimlendirilen depremler&#8230;<\/p>\n<p><a class=\"moretag\" href=\"https:\/\/kizilayakademi.org.tr\/yillik\/halk-sagligi-acisindan-turkiyede-2023\/\">Devam\u0131 \u00bb<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"set","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-3359","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-akademik-degerlendirmeler","years-166","institution-konya-il-saglik-mudurlugu","institution-saglik-bilimleri-universitesi"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kizilayakademi.org.tr\/yillik\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3359","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kizilayakademi.org.tr\/yillik\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kizilayakademi.org.tr\/yillik\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kizilayakademi.org.tr\/yillik\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kizilayakademi.org.tr\/yillik\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3359"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kizilayakademi.org.tr\/yillik\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3359\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kizilayakademi.org.tr\/yillik\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3359"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kizilayakademi.org.tr\/yillik\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3359"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kizilayakademi.org.tr\/yillik\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3359"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}